{"id":1917,"date":"2018-03-21T16:18:04","date_gmt":"2018-03-21T13:18:04","guid":{"rendered":"http:\/\/mekanikelektriktesisat.com\/?p=1917"},"modified":"2018-03-21T16:18:04","modified_gmt":"2018-03-21T13:18:04","slug":"boru-montaj-malzemesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/2018\/03\/21\/boru-montaj-malzemesi\/","title":{"rendered":"Boru Montaj Malzemesi"},"content":{"rendered":"

Terminolojide baz\u0131 kavramlar, maalesef herkesin akl\u0131nda ayn\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011fa denk gelmeyebiliyor. “Boru montaj malzemesi”<\/strong> kavram\u0131 da bu talihsizli\u011fi ya\u015fayan ifadelerdendir.<\/p>\n

Her ne kadar ifade,  “Boru tesisat\u0131n\u0131n montaj\u0131n\u0131n yap\u0131labilmesi i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc yard\u0131mc\u0131 malzeme<\/em>“yi i\u00e7eriyor olsa da \u00fcstten bir s\u0131n\u0131rlama olmamas\u0131 gizli bir tehlike bar\u0131nd\u0131r\u0131yor.<\/p>\n

E\u011fer, boru fiyat\u0131n\u0131n i\u00e7ine “her t\u00fcrl\u00fc yard\u0131mc\u0131 malzeme<\/em>“yi koyarsak boru birim fiyat\u0131 y\u00fckselecek ve muhtemelen teklif rakam\u0131m\u0131z yukar\u0131da kal\u0131p i\u015fi kaybetmemiz s\u00f6z konusu olacakt\u0131r. E\u011fer eksik fiyat verirsek de uygulamada zarar etme tehlikesi olacakt\u0131r.<\/p>\n

Bu belirsizli\u011fi ortadan kald\u0131rmak ad\u0131na \u015fartnamelerde detayl\u0131 tan\u0131mlamalar yap\u0131l\u0131rsa i\u015fler belki kolayla\u015f\u0131r ama genelde \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131 Yap\u0131 \u0130\u015fleri Birim Fiyat Tarifleri<\/strong>ne (Nam-\u0131 di\u011fer Bay\u0131nd\u0131rl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 birim fiyat tarifleri – BBBF<\/em><\/span>) at\u0131fta bulunularak  boru montaj malzemesi kalemi tan\u0131mlan\u0131r.<\/p>\n

\u00d6rnek vermek gerekirse, BBBF tariflerinde 201-100 poz numaral\u0131 kalemde \u00e7elik diki\u015fli borular tariflenmi\u015ftir. Bu fiyata, boyas\u0131z olarak gerekli boydaki borunun kendisi ile borular\u0131n birbirine vidal\u0131 ba\u011flanmas\u0131 i\u015flemi s\u0131ras\u0131nda gerekli sarf malzemeleri dahildir.<\/p>\n

\"201-100\"<\/p>\n

Ancak boru tesisat\u0131 i\u00e7in gereken en temel malzeme elbette borunun kendisidir ama onun d\u0131\u015f\u0131nda montaj i\u00e7in, kelep\u00e7esinden contas\u0131na, d\u00fcbelinden somununa, rotundan profiline kadar  neredeyse onlarca malzemeye ihtiya\u00e7 vard\u0131r. T\u00fcm bu malzemelerin fiyatlar\u0131n\u0131n bir \u015fekilde boru fiyat\u0131na dahil edilmelidir. Bu sebeple BBBF, 201-400 poz numaras\u0131n\u0131 tariflemi\u015ftir.<\/p>\n

\"201-400\"<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi bu tarifte de her t\u00fcrl\u00fc fittings, kelep\u00e7e, konsol, ask\u0131 gibi elemanlar\u0131n bedeli ortaya konmu\u015ftur. Bu bedel, toplam boru bedelinin belli bir y\u00fczdesi olarak verilmektedir. (Burada \u00f6rnek olarak verdi\u011fimiz 201-400 pozunda di\u015fli ba\u011flant\u0131lar i\u00e7in oran verilirken, di\u011fer pozlarda montaj yerlerine ba\u011fl\u0131 olarak di\u011fer birle\u015ftirme y\u00f6ntemleri i\u00e7in oranlar verilmi\u015ftir) Ancak ifrata ka\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 engellemek ad\u0131na da  “kazan dairesi, tesisat katlar\u0131 ve ana da\u011f\u0131t\u0131m mahallerindeki borular\u0131n yo\u011fun olarak ge\u00e7ti\u011fi yerlerdeki konsollar\u0131n projelerde belirtilmesi kayd\u0131yla, ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 malzemelerin bedelleri BFT 233-100 ‘deki kaynakl\u0131 imalat pozundan ayr\u0131ca \u00f6denecektir” <\/em>diye bir a\u00e7\u0131klamayla \u00fcst limit konmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Neticede boru montaj malzemesi 2 temel alt gruptan olu\u015fmaktad\u0131r. \u0130lki boru tesisat\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan kelep\u00e7e, konsol ve ask\u0131 malzemeleridir. \u0130kincisi ise boru ba\u011flant\u0131 elemanlar\u0131 yani fittingslerdir. Y\u00fcklenici, teklifini haz\u0131rlarken bu iki temel yard\u0131mc\u0131 malzeme grubu i\u00e7in do\u011fru fiyat kestirimlerinde bulunmak zorundad\u0131r.<\/p>\n

\n

Kelep\u00e7e, Konsol, Ask\u0131 Malzemeleri<\/h4>\n

Uygulamada o kadar farkl\u0131 olaylarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131l\u0131yor ki yo\u011fun borulama olmamas\u0131na ra\u011fmen gerek malzeme gerekse i\u015f\u00e7ilik anlam\u0131nda kayda de\u011fer bir konsol maliyetinin olu\u015ftu\u011fu noktalar \u00e7\u0131kabiliyor. \u00d6rne\u011fin yerine g\u00f6re asmolen tavanda k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apl\u0131 borular\u0131 ta\u015f\u0131tma i\u00e7in olduk\u00e7a uzun konsollar at\u0131lmas\u0131 gerekebiliyor. Kaset tavanlarda kelep\u00e7e aral\u0131klar\u0131n\u0131n nerv\u00fcrlere denk gelmesi i\u00e7in gere\u011finden fazla at\u0131labiliyor.<\/p>\n

Ayr\u0131ca, “borular\u0131n yo\u011fun<\/strong><\/em>” olmas\u0131 ifadesi maalesef yeterli bir tan\u0131m de\u011fildir. Ki\u015fiden ki\u015fiye de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterebilir. Y\u00fcklenici, borular\u0131n yo\u011fun oldu\u011funu ifade edip konsollama i\u00e7in ilave bedel isterken kontrolluk te\u015fkilat\u0131 yo\u011fun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyip ilave bedel \u00f6demekten ka\u00e7\u0131nabilir. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 bu ayr\u0131m\u0131 yapmak olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7t\u00fcr.<\/p>\n

Bu ayr\u0131m\u0131n netle\u015ftirilmesi ad\u0131na MTMD (Mekanik Tesisat M\u00fchendisleri Derne\u011fi) bir \u00e7al\u0131\u015ftay\u0131nda tasar\u0131mc\u0131 gruplarla konuyu ele alm\u0131\u015f ve a\u015fa\u011f\u0131daki bildiriyi yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\"MTMD<\/p>\n

MTMD’nin bildirisine g\u00f6re ister borular tekil, ister \u00e7oklu olarak monte edilsin, t\u00fcm kelep\u00e7e ve kayar mesnetler boru montaj malzemesine dahildir. Sprinkler borusu, PVC pis su borusu gibi genelde tekil olarak monte edilen borulara ait d\u00fcbel, rot, vb. malzemeler de  boru montaj malzemesine dahildir.<\/p>\n

\u00c7oklu borularda, 50x50x2mm galvaniz \u00e7elik U yada L profil konsol i\u00e7in yeterli geliyorsa boru montaj malzemesi kapsam\u0131nda kabul edilmektedir. Bunun d\u0131\u015f\u0131ndaki her t\u00fcrl\u00fc galvanizli ve siyah malzeme ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 \u00e7elik konstr\u00fcksiyon i\u015fi olarak ayr\u0131ca bedellendirilmelidir. Bu tan\u0131mla, MTMD, BBBF tarifindeki mu\u011flakl\u0131\u011f\u0131 bir nebze olsun ortadan kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. MTMD nin bu yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 esas al\u0131p baz\u0131 rakamsal analizler yapmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

\"ask\u0131\"<\/p>\n

Yukar\u0131daki resimde, MTMD kriterine uygun, standart bir boru konsolu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

MTMD’nin bu kriteri baz\u0131nda, DN15 ila DN300 aras\u0131ndaki boru \u00e7aplar\u0131n\u0131, standartlara uygun konsol mesafeleri ve muhtemel izolasyon kal\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131 da hesaba katarak bir analiz yapt\u0131k. Ancak elbette 2 tane DN15lik boru i\u00e7in 50x50x5mm U profil yerine 40x40x3L profil kulland\u0131k ve uygun art\u0131r\u0131mlarla \u00fcst \u00e7aplara do\u011fru \u00e7\u0131kt\u0131k. Bu analiz neticesinde \u015f\u00f6yle bir ampirik form\u00fcl ortaya \u00e7\u0131kt\u0131:<\/p>\n

Wk<\/sub>  =1,4(.Dd<\/sub> + 100)<\/p>\n

Dd                      <\/sub>\u0130zolasyonu dahil boru d\u0131\u015f \u00e7ap\u0131  [mm]<\/p>\n

Wk                    <\/sub>Borunun her bir metresi ba\u015f\u0131na gelen konsol a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 [g\/m]<\/p>\n

(K\u0131saca, izolasyonu dahil boru \u00e7ap\u0131na 100 ekleyip 1,4 ile \u00e7arp\u0131yoruz)<\/em><\/p>\n

\u00d6rne\u011fin,<\/p>\n

Bir tesiste toplam uzunlu\u011fu 200m, izolasyon kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 40mm olan DN32 \u00e7apl\u0131 \u00e7elik boru ile toplam uzunlu\u011fu 250m, izolasyon kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 40mm olan DN50 \u00e7apl\u0131 \u00e7elik boru i\u00e7in boru fiyat\u0131na dahil edilen  toplam konsol a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 nedir?<\/p>\n

DN32 boru i\u00e7in izolasyon dahil d\u0131\u015f \u00e7ap Dd <\/sub>= 2 x 40 + 42,4 = 122,4mm olarak bulunur. Wk<\/sub>  =1,4 (122,4 + 100) =  311,36 g\/m olarak tespit edilir. Toplam 200m DN32 boru i\u00e7in 200 m x 311,36 g\/m=62,2 kg konsol a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 bulunur.<\/p>\n

Benzer \u015fekilde DN 50 boru i\u00e7in d\u0131\u015f \u00e7ap  Dd <\/sub>= 2 x 40 + 60,3 = 140,3mm olur.  Wk<\/sub>  =1,4 (140,3 + 100) =  336,42 g\/m olarak tespit edilir. Toplam 250m DN50 boru i\u00e7in 250 m x 336,42 g\/m = 84,1 kg konsol a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 bulunur.<\/p>\n

Toplamda borulamada 62,2+84,1=146,3kg yani yakla\u015f\u0131k 150kg profil+rot kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. E\u011fer \u015fantiyeye boru konsolu i\u00e7in 200kg profil+rot gelmi\u015f ve hepsi kullan\u0131lm\u0131\u015fsa, o halde boru konsollamas\u0131nda ilave 50kg \u00e7elik imalat\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n

Bu form\u00fclasyon yard\u0131m\u0131yla boru fiyat\u0131n\u0131n belirli bir y\u00fczdesi olarak verilen rakam\u0131n ne kadar\u0131n\u0131n boru konsol malzemesine ait oldu\u011fu tespit edilebilir. Geriye kalan\u0131 ise fittings bedeli olacakt\u0131r. \u00c7elik boruda konsol malzemesi (profil, rot, kelep\u00e7e, somun,pul,d\u00fcbel dahil) bu oran %14-17 civar\u0131ndad\u0131r. Elbette farkl\u0131 boru malzemesinde (PPRC, PVC, paslanmaz vs.) farkl\u0131 oranlar \u00e7\u0131kacakt\u0131r.<\/p>\n

Neticede “yo\u011fun” kelimesinin anlam\u0131 bu \u015fekilde rakamsal olarak kar\u015f\u0131l\u0131k bulmu\u015f olur. Olu\u015fturdu\u011fumuz ampirik form\u00fcl yard\u0131m\u0131yla borunun beher metresi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen konsol a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndan fazlaca konsol imalat\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015fsa, ilave \u00e7elik imalat bedeli talep etmek m\u00fcmk\u00fcn olabilir.<\/p>\n

\n

 <\/p>\n

Boru montaj malzemelerinin % cinsinden yaz\u0131lmas\u0131n\u0131n ne faydas\u0131 var?<\/h4>\n

Direk s\u00f6ylemek gerekirse \u00e7ok \u00f6nemli bir faydas\u0131n\u0131n oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. Sadece farkl\u0131 montaj \u015fekil ve yerlerinde farkl\u0131 fiyatlar\u0131n kullan\u0131labilmesi i\u00e7in \u00fcretilmi\u015f bir y\u00f6ntemdir. Mesele bina i\u00e7inde vidal\u0131 tesisat i\u00e7in \u00e7elik boru toplam bedelinin %30 u boru montaj malzemesi olarak al\u0131n\u0131rken bina i\u00e7inde kaynakl\u0131 tesisat i\u00e7in %25 oran\u0131 uygulan\u0131yor. B\u00f6ylece farkl\u0131 uygulamalar i\u00e7in boru birim fiyatlar\u0131 de\u011fi\u015ftirilmiyor, sadece % cinsinden oranlar de\u011fi\u015ftirilerek pratik olarak \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f oluyor. Yani ke\u015fif listesinde farkl\u0131 farkl\u0131 boru birim fiyatlar\u0131 bulunmuyor, tek birim fiyat bulunuyor, uygulama \u015fekli ve yerine g\u00f6re farkl\u0131 boru montaj malzemesi oran\u0131 kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

Bu \u015fekilde uygulaman\u0131n \u00f6nemli fayda sa\u011flayaca\u011f\u0131 projelerde, s\u00f6zle\u015fmelerde bu y\u00f6ntem elbette kullan\u0131labilir ama bu uygulamay\u0131 gelenekselle\u015ftirerek k\u00fc\u00e7\u00fck yada b\u00fcy\u00fck her s\u00f6zle\u015fmede kullanmak, ke\u015fif listesi tablosunun form\u00fclasyonunu bozmaktan ba\u015fka i\u015fe yaram\u0131yor. Neticede hava kanallar\u0131nda yada elektrikte kablo tavalar\u0131nda b\u00f6yle bir sistem uygulanmadan da pekala i\u015fler yolunda gidebiliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcklenici kanal yada tava fiyat\u0131n\u0131n i\u00e7ine her t\u00fcrl\u00fc konsol ve fittings malzemesini ekliyor ve ona g\u00f6re hakedi\u015fine sokuyor. Boru i\u015flerinde de gayet g\u00fczel bu uygulama kullan\u0131labilir. Yani y\u00fcklenici, teklifini haz\u0131rlarken boru birim fiyat\u0131na %30, %40 yada %50, ne kadar uygun g\u00f6r\u00fcyorsa o kadar ekleme yapabilir. Zaten  oran\u0131 fazla tutarsa birim fiyat\u0131 y\u00fckselece\u011finden i\u015fi kaybetme riski olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp ger\u00e7ek\u00e7i de\u011ferlerde kalmaya gayret edecektir.  \u0130\u015fveren, \u015fartnamesinde boru birim fiyat\u0131 tarifinde konsol ve fittings malzemesinin boru birim fiyat\u0131na dahil edilmesi gerekti\u011fini vurgularsa onun a\u00e7\u0131s\u0131ndan da bir s\u0131k\u0131nt\u0131 olmayacakt\u0131r. Zaten yabanc\u0131 i\u015fverenlerle \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda boru montaj malzemesi ayr\u0131 bir oran \u015feklinde de\u011fildir. Aynen ifade etti\u011fimiz gibi, boru birim fiyat\u0131 i\u00e7indedir.<\/p>\n

Bazen teklif isteyen, ke\u015ffi kendi g\u00f6nderip boru montaj malzeme oranlar\u0131n\u0131 da belirtince i\u015fler iyice mant\u0131\u011f\u0131 zorluyor. Bir de \u00fcstelik ke\u015fifte de\u011fi\u015fiklik yapmay\u0131 yasaklay\u0131nca i\u015fler tuhafla\u015f\u0131yor. Bu durumda y\u00fcklenici, yaz\u0131lan boru montaj oran\u0131n\u0131 az buluyorsa baz\u0131 matematiksel ayarlamalar yapmak zorunda kal\u0131p hibrit bir sistem olu\u015fturuyor. Yani ke\u015fif listesinde belirtilen oran\u0131n kar\u015f\u0131layamad\u0131\u011f\u0131 tutar, boru birim fiyat\u0131na boru montaj bedeli olarak ekleniyor. Yani sistemin hem \u00f6ylesi hem b\u00f6ylesi kullan\u0131lm\u0131\u015f oluyor…<\/p>\n

Excelde ise teklifi haz\u0131rlarken boru montaj malzemesi bedelleri sat\u0131r\u0131na gelindi\u011finde farkl\u0131 form\u00fcl yaz\u0131l\u0131yor ve tablonun ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 her sat\u0131r\u0131nda ayn\u0131 form\u00fcl\u00fcn bulunmas\u0131n\u0131n getirdi\u011fi kolayl\u0131k kayboluyor. Hata yapmaya elveri\u015fli bir tablo ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Hakikaten uygulamada kar\u015f\u0131m\u0131za gelen  bir \u00e7ok tabloda, boru montaj malzemesi bedeli sat\u0131r\u0131n\u0131n form\u00fcl\u00fcnde yanl\u0131\u015fl\u0131klarla kar\u015f\u0131la\u015fmaktay\u0131z.<\/p>\n

Yani, \u00f6zel bir faydas\u0131 yoksa boru montaj malzemesi ayr\u0131 bir oran olarak g\u00f6sterilmemeli, boru birim fiyat\u0131na y\u00fcklenici taraf\u0131ndan kendisinin uygun g\u00f6rece\u011fi miktarda eklenmelidir.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Terminolojide baz\u0131 kavramlar, maalesef herkesin akl\u0131nda ayn\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011fa denk gelmeyebiliyor. “Boru montaj malzemesi” kavram\u0131 da bu talihsizli\u011fi ya\u015fayan ifadelerdendir. Her ne kadar ifade,  “Boru tesisat\u0131n\u0131n montaj\u0131n\u0131n yap\u0131labilmesi i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc yard\u0131mc\u0131 malzeme“yi i\u00e7eriyor olsa da \u00fcstten bir s\u0131n\u0131rlama olmamas\u0131 gizli bir tehlike bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. E\u011fer, boru fiyat\u0131n\u0131n i\u00e7ine “her t\u00fcrl\u00fc yard\u0131mc\u0131 malzeme“yi koyarsak boru birim fiyat\u0131… Boru Montaj Malzemesi<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3572,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[150,151,152,153,154,33,95],"class_list":["post-1917","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mekanik-tesisat","tag-201-100","tag-bayindirlik-bakanligi","tag-boru-montaj-malzemesi","tag-kelepce","tag-konsol","tag-mtmd","tag-tesisat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1917","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1917"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1917\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1917"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1917"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1917"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}