Bitcoin para transfer sisteminin \u00f6z\u00fcn\u00fc olu\u015fturan ve her bir para transferinin kayd\u0131n\u0131n \u015fifrelenerek yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 defter asl\u0131nda bir veri taban\u0131d\u0131r. Kimin kime ne kadar para g\u00f6nderdi\u011finin kayd\u0131n\u0131 tutar ve bu liste uzayarak gider. Bu b\u00fcy\u00fck defter yani bu veritaban\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lan y\u00f6ntem blok zinciri y\u00f6ntemidir. Bitcoin denince akla blok zincirinin gelmesi normaldir ama ikisi ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir. Blok zinciri y\u00f6ntemini kullanarak parayla hi\u00e7 ilgisi olmayan veri tabanlar\u0131 da kurabilirsiniz pekala.<\/p>\n
K\u00fc\u00e7\u00fck bir firmam\u0131z\u0131n oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Bu firmada m\u00fc\u015fterilerimizin kay\u0131tlar\u0131n\u0131, muhasebelerini, cari hesap hareketlerini bilgisayar\u0131m\u0131zdaki baz\u0131 \u00f6zel programlar\u0131 kullanarak saklar\u0131z. Bu programlar, bilgisayar\u0131m\u0131z\u0131n sabit diskindeki bir dosyaya yeni gelen m\u00fc\u015fteri bilgilerini ekler, yeri geldi\u011finde eski kay\u0131tlarda de\u011fi\u015fiklik, yapar vs. \u00d6zetle firmam\u0131z\u0131n \u00f6nem bilgilerinin ald\u0131\u011f\u0131 veritaban\u0131 dosyas\u0131 kendi bilgisayar\u0131m\u0131zda (ya da muhasebe departman\u0131n\u0131n bilgisayar\u0131nda) bulunur. E\u011fer bu bilgisayara bir \u015fey olursa t\u00fcm bilgilerin u\u00e7mas\u0131 ihtimali her zaman vard\u0131r. Bu sorun s\u00fcrekli yedek almakla k\u00fc\u00e7\u00fck firmalarda a\u015f\u0131l\u0131yor olabilir ama daha b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli ve bol \u015fubeli firmalarda farkl\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcme ihtiya\u00e7 vard\u0131r.<\/p>\n
Yar\u0131 da\u011f\u0131t\u0131k ad\u0131 verilen veri taban\u0131 sisteminde, firmalar k\u0131ymetli bilgilerinin bulundu\u011fu veritabanlar\u0131n\u0131 ayn\u0131 anda belli say\u0131da bir bilgisayarda tutarlar. Bunlara art\u0131k sunucu(server) demekte fayda var. Firman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda farkl\u0131 yerlerde paralel olarak bilgileri yenileyen onlarca server olabilir. Bu serverlardan birinin ba\u015f\u0131na bir \u015fey gelse, di\u011ferleri hizmet vermeye devam edecekleri i\u00e7in bilgiler halen g\u00fcvende kalacakt\u0131r. Fakat bu sistem, firman\u0131n i\u00e7indeki kontrol mekanizmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. K\u00f6t\u00fc niyetli ki\u015filer bu serverlar\u0131n y\u00f6netimini ele ge\u00e7irip bilgileri maniple edebilirler.<\/p>\n
O halde yeni bir veri taban\u0131 sistemi g\u00fcndeme gelmi\u015ftir: Da\u011f\u0131t\u0131k sistem. Blok zinciri y\u00f6ntemi da\u011f\u0131t\u0131k sistemdir ve s\u00f6z konusu veritaban\u0131 dosyas\u0131 ayn\u0131 anda internete ba\u011flanan milyonlarca cihazda tutulmaktad\u0131r. (Elbette bu sisteme dahil olup veritaban\u0131 hizmeti vermeyi kabul eden kullan\u0131c\u0131lar\u0131n bilgisayar\u0131nda tutulmaktad\u0131r. )<\/p>\n
Veritaban\u0131n\u0131 gizleyelim, saklayal\u0131m, kimseler eri\u015femesin diye u\u011fra\u015f\u0131rken tam tersini yap\u0131p dosyam\u0131z\u0131 herkese a\u00e7m\u0131\u015f olduk. Fakat bu noktada kriptoloji devreye giriyor. Kriptolojinin detaylar\u0131na bu a\u015famada girmeye gerek yok ama yeterince g\u00fcvenlik sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Kullan\u0131c\u0131lar veritaban\u0131na eklenecek bilgileri \u00f6nce bir bloka yaz\u0131yorlar, sonra bloku bir \u00f6nceki bloka zincir gibi eklemek i\u00e7in sistemin algoritmas\u0131na g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f bir problemi bilgisayarlar\u0131na \u00e7\u00f6zd\u00fcr\u00fcyorlar. \u0130lk \u00e7\u00f6zen bloku bir \u00f6nceki bloka ekliyor. Her blok kendinden \u00f6nceki blokun bir bilgisini ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6nceki bloklarda yap\u0131lacak de\u011fi\u015fiklik son bloka kadar geliyor ve zincir tamamlanmam\u0131\u015f oluyor. Zincir tamamlanmazsa veri taban\u0131 tamamlanana kadar hesaplamalar\u0131n\u0131 tekrardan yap\u0131yor ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sa\u011flam\u0131\u015f oluyor. Elbette bu i\u015flemler hep \u015fifreli oldu\u011fu i\u00e7in kullan\u0131c\u0131lar da veri tabanlar\u0131n\u0131 bozam\u0131yor.<\/p>\n
Bitcoinde kullan\u0131lan sistem de blok zinciri sistemidir. Para transferlerinin kayd\u0131n\u0131n tutuldu\u011fu b\u00fcy\u00fck defter neticede bir veritaban\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyadaki para hareketlerinin yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu veritaban\u0131n\u0131n \u00f6yle birka\u00e7 serverda tutulmas\u0131yla g\u00fcvenlik sa\u011flanamaz. Bu sistem i\u00e7in en g\u00fcvenli y\u00f6ntem blok zinciridir.<\/p>\n
Daha fazla ilerlemeden SHA-256 metodu ve “Hash”lerden bahsedelim. SHA-256, Bitcoin sisteminin de kulland\u0131\u011f\u0131 bir \u015fifreleme algoritmas\u0131n\u0131n ad\u0131d\u0131r. Bu algoritma, \u015fifrelenecek her ifade i\u00e7in 64 karakter uzunlu\u011funda “yegane” bir ifade \u00fcretir. Bu yeni ifadeye Hash ad\u0131 verilir. Bu hashin \u00f6nceden tahmin edilmesinin imkan\u0131 yoktur. \u0130nternetteki SHA-256 hesaplay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 kullanarak bir \u00f6rnek yapal\u0131m:<\/p>\n
\u0130fade :<\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 bitcoin<\/p>\n Hash:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>\u00a0\u00a0\u00a06B88C087247AA2F07EE1C5956B8E1A9F4C7F892A70E324F1BB3D161E05CA107B<\/p>\n \u0130fade : <\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0bidcoin<\/p>\n Hash:<\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 56E3DE5748C66E4B93C5D6878A2455F9D0C5A4392DA06677CF74E143912C26E5<\/p>\n Sadece bitcoin yerine bidcoin yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda SHA-256 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n tamamen de\u011fi\u015fti\u011fine l\u00fctfen dikkat ediniz. \u00d6rnek olarak uzun bir metni de uygulasak, koca bir kitab\u0131 da uygulasak SHA-256 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yine 64 karakterden olu\u015fan \u00f6nceden tahmin edilemeyecek bir ifadeden olu\u015fur.<\/p>\n \u0130fade olarak yaz\u0131m\u0131z\u0131n bu noktaya kadar olanki b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc SHA-256 hesaplay\u0131c\u0131s\u0131na kopyala-yap\u0131\u015ft\u0131r yapt\u0131\u011f\u0131mda<\/p>\n Hash:<\/strong>\u00a0 B6553C0543CF50E632EE3FF98C0E91F7484F2F67A58E3493F73D2DB37CB60F07<\/p>\n hashine ula\u015ft\u0131m. Daha sonra ayn\u0131 yaz\u0131n\u0131n sadece bir yerindeki noktas\u0131n\u0131 sildi\u011fimde<\/p>\n Hash<\/strong>: 3ADDF38145A1270A81BA6F803259DCEB922398B215AFCE1BC100EB2747BD79B1<\/p>\n hashine ula\u015ft\u0131m. Her iki hashi olu\u015fturan ifade de birbirinin t\u0131pat\u0131p ayn\u0131s\u0131 ama ikincisinde sadece bir nokta eksik ve ortaya \u00e7\u0131kan hashlerdeki farkl\u0131l\u0131\u011fa dikkat edin.<\/p>\n Bitcoin sistemi de SHA-256 \u015fifreleme algoritmas\u0131n\u0131 kullanarak hash \u00fcretmektedir. Bitcoin sistemini kullanarak para transferi yapmak isteyen ki\u015filerin talepleri \u00f6nce onaylanmam\u0131\u015f i\u015fler havuzuna d\u00fc\u015fer. Madenciler bu talepleri alarak bir bloka yazarlar. Bloku, ana defterimize eklenecek bir tek sayfaya benzetebiliriz. Bu sayfaya transfer talepleri olanlar yaz\u0131l\u0131r. Her sayfaya yaz\u0131lacak transfer say\u0131s\u0131n\u0131 direkt olarak s\u0131n\u0131rlayan bir \u015fey yoktur ama transferler yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda blokun boyutunun en fazla 1MB olmas\u0131 \u015fart\u0131 ana program\u0131n algoritmas\u0131na konulmu\u015ftur. Madenciler, hem yeni olu\u015fturulan blokun hem bir \u00f6nceki blokun hem de Bitcoin sisteminin kendilerine verdi\u011fi \u00f6zel bir ifadeyi, t\u0131pk\u0131 yukar\u0131daki gibi SHA-256 hesaplay\u0131c\u0131s\u0131na sokarak bir hash \u00fcretirler. Daha sonra bu hashin ilk rakamlar\u0131n\u0131n belli say\u0131da s\u0131f\u0131rdan olu\u015fup olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol ederler. Bitcoin sisteminin \u015fart ko\u015ftu\u011fu say\u0131da s\u0131f\u0131r\u0131 bulan ilk madenci, bloku zincire eklemeye hak kazan\u0131r ve sistemin taahh\u00fct etti\u011fi miktardaki bitcoini almaya hak kazan\u0131r.<\/p>\n Bitcoin sistemi kas\u0131tl\u0131 olarak b\u00f6yle bir algoritma kurmu\u015ftur. \u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc t\u00fcm madenciler h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde blok olu\u015ftururlarsa, her madenci kendi blo\u011funu, blok zincirine ekletmek isteyecek ve bu durumda a\u011f karma\u015fas\u0131 olacakt\u0131r. Bunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in, blok olu\u015fturmak isteyen madencilerden, birbirleriyle yar\u0131\u015farak \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve bunu ispatlamalar\u0131 istenir. Bu, i\u015f ispat\u0131 metoduyla yap\u0131l\u0131r. Blok olu\u015fturan madencilerden sadece bir tanesinin blo\u011fu ge\u00e7erli olur, bloklar\u0131n ortalamada 10’ar dakikal\u0131k aral\u0131klarla \u00fcretilmesi, i\u015f ispat\u0131n\u0131n, zorluk hedefi otomatik olarak de\u011fi\u015ftirilerek sa\u011flan\u0131r. Her bir blo\u011fun \u00fcretimi i\u00e7in, madencilerin ortalama 10 dakikal\u0131k, i\u015flemci g\u00fcc\u00fc harcad\u0131klar\u0131n\u0131 sistem garanti eder. \u00d6nceki paragrafta a\u00e7\u0131klanan hash bulma i\u015flemi bu sebepten \u00f6t\u00fcr\u00fc algoritmaya ilave edilmi\u015ftir. Bir madenci, i\u015f ispat\u0131n\u0131 yapt\u0131ktan sonra, bunu a\u011f \u00fczerinde yayar, bunu alan di\u011fer u\u00e7lar blo\u011fu pek \u00e7ok kontrolden ge\u00e7irir, madencinin d\u00fcr\u00fcst oldu\u011fu kan\u0131tlan\u0131rsa, blokzincire bulunan son blok eklenir. \u0130\u015f ispat\u0131n\u0131 yaparak buldu\u011fu blo\u011fu k\u00fcresel hesap defterine i\u015fleten madenciye, sisteme yeni arz edilen bitcoin hediye edilir. Ba\u015flarda bu hediye 50 BTC iken, her 210.000 blok \u00fcretiminde (yakla\u015f\u0131k 4 y\u0131lda bir) yar\u0131s\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmektedir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ba\u015far\u0131l\u0131 madenciye, 12,5 Bitcoin hediye edilmektedir. Sistemin tek para arz noktas\u0131 da buras\u0131d\u0131r. Bitcoin sisteminin hedefi, her 10 dakikada yeni bir blok \u00fcretilmesini sa\u011flamakt\u0131r. 10 dakikadan daha k\u0131sa s\u00fcrede blok \u00fcretilmeye ba\u015fland\u0131ysa, bu i\u015f ispat\u0131 problemini \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in u\u011fra\u015fanlar\u0131n toplam \u00f6zetleme kapasitesi artt\u0131 anlam\u0131na gelir ve problemin zorlu\u011fu Bitcoin sistemi taraf\u0131ndan otomatik olarak art\u0131r\u0131l\u0131r. 10 dakikadan daha uzun s\u00fcrede, yeni blok \u00fcretimi olmaya ba\u015flad\u0131ysa, bu sistemin toplam \u00f6zetleme kapasitesi azald\u0131 anlam\u0131na gelir (baz\u0131 madenciler madencili\u011fi b\u0131rakm\u0131\u015f olabilir) ve zorluk seviyesi otomatik olarak d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Her 2.016 blok \u00fcrettikten sonra, i\u015f ispat\u0131n\u0131n zorlu\u011fu tekrar hesaplan\u0131r. (Kaynak:http:\/\/www.spk.gov.tr\/SiteApps\/Yayin\/YayinGoster\/1130)<\/p>\n Bu \u00f6zellikleriyle ve \u015feffaf, a\u00e7\u0131k kaynak kodlu olmas\u0131 nedeniyle blok zincir teknolojisi olduk\u00e7a g\u00fcvenilir g\u00f6r\u00fcnmektedir. Muhtemelen, gelecekte bir \u00e7ok hizmet bu veritaban\u0131 y\u00f6ntemiyle yap\u0131l\u0131yor olacakt\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde e-posta gibi hizmetleri arada mutlaka bir merkez var ise kullanabiliyoruz. Bu ve bunun gibi hizmetleri aradaki merkezi kald\u0131rarak kullanmak blok zinciri teknolojisiyle m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Bitcoin para transfer sisteminin \u00f6z\u00fcn\u00fc olu\u015fturan ve her bir para transferinin kayd\u0131n\u0131n \u015fifrelenerek yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 defter asl\u0131nda bir veri taban\u0131d\u0131r. Kimin kime ne kadar para g\u00f6nderdi\u011finin kayd\u0131n\u0131 tutar ve bu liste uzayarak gider. Bu b\u00fcy\u00fck defter yani bu veritaban\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lan y\u00f6ntem blok zinciri y\u00f6ntemidir. Bitcoin denince akla blok zincirinin gelmesi normaldir ama ikisi ayn\u0131 \u015fey… Kripto Para \u2013 5 \/ Blok Zinciri (Blockchain)<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[8,12],"tags":[9,10,11],"class_list":["post-248","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bilisim","category-teknoloji","tag-bitcoin","tag-blockchain","tag-kripto-para"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/248","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=248"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/248\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4278,"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/248\/revisions\/4278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=248"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=248"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=248"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}