Bu kuvvetlerden en tan\u0131d\u0131k olan k\u00fctle \u00e7ekimi kuvvetidir. Neticede yer \u00e7ekimini hepimiz biliyoruz. G\u00fc\u00e7l\u00fc ve zay\u0131f \u00e7ekirdek kuvvetleri ise atomik d\u00fczeydeki kuvvetlerdir. Ayn\u0131 y\u00fckl\u00fc olduklar\u0131 i\u00e7in atomun \u00e7ekirde\u011finde birbirlerine itme kuvveti uygulamalar\u0131na ra\u011fmen protonlar\u0131 bir arada tutan kuvvet g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00e7ekirdek kuvvetidir. Zay\u0131f \u00e7ekirdek kuvveti ise radyoaktif bozunmalarda etkin olan bir kuvvettir. Bu \u00fc\u00e7 kuvvet d\u0131\u015f\u0131nda bizim ilgimizi \u00e7eken kuvvet elektromanyetik kuvvettir. K\u00fctle \u00e7ekimi kuvvetinden sonra insano\u011fluna en tan\u0131d\u0131k gelen kuvvet budur.<\/p>\n
Do\u011fada elektronlar\u0131n ve protonlar\u0131n y\u00fck\u00fc vard\u0131r. Bunlar temel y\u00fcklerdir. Ayn\u0131 y\u00fckler bir birini iter, z\u0131t y\u00fckler birbirini \u00e7eker. \u0130\u015fte bu itme yada \u00e7ekme kuvveti basit\u00e7e elektriksel kuvvettir. Yani elektriksel kuvveti olu\u015fturan etki cisimlerin y\u00fckleridir. Elektriksel y\u00fck kavram\u0131n\u0131n ke\u015ffedildi\u011fi d\u00f6nemlerde elektronlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 bilinmedi\u011finden elektriksel y\u00fck birimi i\u00e7in elektron baz\u0131nda bir birim geli\u015ftirilememi\u015f ve yerine Coulomb (C) birimi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat ilerleyen d\u00f6nemlerde atomun yap\u0131s\u0131 hakk\u0131nda derinlemesine bilgiler elde edilip temel y\u00fckl\u00fc par\u00e7ac\u0131klar ke\u015ffedilince y\u00fck biriminde de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmam\u0131\u015f Coulomb kullan\u0131lmaya devam edilmi\u015ftir. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar neticesinde 6,242×1018 <\/sup>tane elektronun 1 Coulomb (C) y\u00fcke denk geldi\u011fi bulunmu\u015ftur. Tersten gidersek 1 elektronun y\u00fck\u00fc 1 \/ 6,242×1018<\/sup> C yani 1,602×10-19<\/sup> C ‘dur.<\/p>\n Coulomb yasas\u0131na g\u00f6re, birinin elektriksel y\u00fck\u00fc q, di\u011ferinin ise elektriksel y\u00fck\u00fc Q olan iki noktasal y\u00fck\u00fcn r1<\/sub> mesafesi \u00fczerinden birbirleri \u00fczerine uygulad\u0131\u011f\u0131 kuvvet a\u015fa\u011f\u0131daki ba\u011f\u0131nt\u0131 ile g\u00f6sterilir.<\/p>\n k: Coulomb sabiti [Nm2<\/sup>\/C2<\/sup>]<\/p>\n q: Birinci y\u00fck [C]<\/p>\n Q: \u0130kinci y\u00fck [C]<\/p>\n r1<\/sub>: Y\u00fckler aras\u0131ndaki uzakl\u0131k [m]<\/p>\n \u0130\u015fte olay\u0131n sihri bu yasada yatmaktad\u0131r. Birbirleri \u00fczerinde kuvvete sebep olan bu y\u00fckler potansiyel birer enerjiye sahiptir. Uygun d\u00fczenekler alt\u0131nda bu y\u00fcklerin faydal\u0131 i\u015f yapmas\u0131 sa\u011flanabilir.<\/p>\n T\u0131pk\u0131 yer\u00e7ekimi kanunda oldu\u011fu gibi. Siz bir kayay\u0131 yerden al\u0131p 10m y\u00fckse\u011fe bir tepeye \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131zda art\u0131k o kayan\u0131n \u00fczerinde potansiyel enerji birikmi\u015ftir. Ya da bir yay\u0131 gerdi\u011finiz yay \u00fczerinde potansiyel enerji depolanm\u0131\u015ft\u0131r. Kaya tepeden a\u015fa\u011f\u0131ya d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde veya yay\u0131 bo\u015faltt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda potansiyel enerji, ba\u015fka bir formda enerjiye d\u00f6n\u00fc\u015fecek ve i\u015f yapacakt\u0131r.<\/p>\n Q y\u00fck\u00fc yerinde sabit dursun ama q y\u00fck\u00fcn\u00fc r1<\/sub>\u2018den r2<\/sub>\u2019ye getirelim. (T\u0131pk\u0131 bir yay\u0131 kurmak gibi) q y\u00fck\u00fcn\u00fcn potansiyel enerjisinde nas\u0131l bir de\u011fi\u015fim olur?<\/p>\n Ama \u00f6ncesinde fizik derslerinden bildi\u011fimiz o me\u015fhur terimlerimizi hat\u0131rlayal\u0131m:<\/p>\n Kuvvet Nedir?<\/strong> Kuvvet, k\u00fctlesi olan bir cismin hareket etmesini sa\u011flayan etkidir. F=ma\u00a0 \u00a0[kgm\/s2]=[N] Yani, 1 N kuvvet, 1 kg l\u0131k cismi 1 saniye sonra 1m\/s h\u0131za ula\u015ft\u0131r\u0131r, 2 saniye sonra 2 m\/s h\u0131za 3 saniye sonra 3m\/s h\u0131za ula\u015ft\u0131r\u0131r. Yani her saniye, 1 kgl\u0131k cismin h\u0131z\u0131n\u0131n 1 m\/s artmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n Enerji nedir?<\/strong> Enerji, i\u015f yapabilme kapasitesidir. \u0130\u015f ve enerji, \u00f6z\u00fcnde ayn\u0131 \u015feylerdir. \u0130\u015f dedi\u011fimiz \u015fey ise basit\u00e7e yer de\u011fi\u015ftirme eylemidir. Yani kuvvet uygulay\u0131p bir cismin yerini de\u011fi\u015ftiriyorsak enerji harcam\u0131\u015f\u0131z ve i\u015f yapm\u0131\u015f\u0131z demektir. \u0130\u015f (W), uygulanan kuvvet ve yerde\u011fi\u015fim miktar\u0131n\u0131n \u00e7arp\u0131m\u0131na e\u015fittir. W=F.r [Nm]=[J] Buradan hareketle 1 N kuvvet uygulayarak bir cismi 1 metre \u00f6teye g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fsek 1 Joule(J) i\u015f yapm\u0131\u015f oluruz. Ayn\u0131 zamanda 1J enerji harcam\u0131\u015f oluruz. E\u011fer 10m \u00f6teye g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fsek, 10J i\u015f yapm\u0131\u015f oluruz.<\/p>\n G\u00fc\u00e7 nedir?<\/strong> G\u00fc\u00e7 asl\u0131nda enerjiyi harcama h\u0131z\u0131m\u0131zd\u0131r. \u0130\u015f yapma h\u0131z\u0131m\u0131zd\u0131r. E\u011fer bir makine, enerjiyi \u00e7ok h\u0131zl\u0131 harcayabiliyorsa o makine g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. O kadar fazla i\u015f yap\u0131yordur. G\u00fc\u00e7 (P), enerjinin birim zamana oran\u0131d\u0131r. P=E\/t [J\/s]=[W]. Yani 1 saniyede 1 J’luk i\u015f yap\u0131yorsam 1 W (Watt) g\u00fcc\u00fcm var demektir. Mesela 4 saniye s\u00fcrede cismi 10m \u00f6telemi\u015f ve 10J enerji harcam\u0131\u015fsak, enerji harcama h\u0131z\u0131m 10\/4=2,5 J\/s yani 2,5W ‘t\u0131r.<\/p>\n Tekrar y\u00fcklerimize geri d\u00f6nelim. Enerjinin(E), dolay\u0131s\u0131yla \u0130\u015fin(W) form\u00fcl\u00fc kuvvet ve mesafenin \u00e7arp\u0131m\u0131 idi. Yani W=F.r\u00a0 idi. Ancak bu noktada kafa kar\u0131\u015ft\u0131ran bir durum var. F, r\u2019nin bir fonksiyonudur. Yani r mesafesinin her de\u011fi\u015fiminde F kuvveti de de\u011fi\u015fecek, sabit kalmayacakt\u0131r. Bu sebeple potansiyel enerji de\u011fi\u015fimini kalk\u00fcl\u00fcs ile bulmam\u0131z gerekir. (q noktas\u0131n\u0131 Q ya yakla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in ters kuvvet uyguluyor oldu\u011fumuzdan kuvvetin \u00f6n\u00fcne eksi(-) gelmi\u015ftir)<\/p>\n Sonu\u00e7 olarak, elektrik potansiyel enerjisi fark\u0131<\/p>\n Bu b\u00fcy\u00fckl\u00fck skaler bir b\u00fcy\u00fckl\u00fckt\u00fcr. Birimi Joule (J)\u2019 dur. \u00a0U, elektrik potansiyel enerjiyi ifade etmek \u00fczere, a\u015fa\u011f\u0131daki tan\u0131m\u0131 yapabiliriz.<\/p>\n Gerilim<\/strong><\/p>\n Sonda s\u00f6yleyece\u011fimizi ba\u015fta s\u00f6yleyelim: Birazdan voltaj, gerilim, elektrik potansiyel ifadelerine girece\u011fiz. Voltaj bir kuvvet de\u011fildir, yoksa birimi Newton olurdu. Voltaj enerji de de\u011fildir, yoksa birimi Joule (J) olurdu. Voltaj bunlardan ba\u015fka bir \u015feydir. Devam edelim\u2026.<\/p>\n U harfi ile ifade etti\u011fimiz elektik potansiyel enerjilerini q y\u00fck de\u011ferine b\u00f6lersek, her bir Coulomb y\u00fck\u00fcn elektrik potansiyel enerjisini buluruz. Ki buna art\u0131k \u201cenerji\u201d kelimesini atarak elektrik potansiyeli <\/strong>deriz. \u0130ki y\u00fck aras\u0131ndaki farka da elektrik potansiyel fark\u0131 yani voltaj deriz. Birimi Joule\/Coulomb olur. Bu b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011fe ise k\u0131saca Volt [V] denir.<\/p>\n olur. Yani q y\u00fck\u00fcn\u00fcn Q y\u00fck\u00fc ile aras\u0131ndaki mesafeyi r1 \u2018den r2\u2019 ye getirmekle sistemde V12 kadar voltaj olu\u015fur. E\u011fer ba\u015flang\u0131\u00e7ta q y\u00fck\u00fc Q y\u00fck\u00fcnden \u00e7ok uzakta olsayd\u0131, yani r1 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir rakam olsayd\u0131 V1 terimi \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fclecekti. Hatta r1 teorik sonsuz olsayd\u0131, bu terim s\u0131f\u0131r olacakt\u0131.<\/p>\n Sonu\u00e7ta, voltaj dedi\u011fimiz \u015fey,\u00a0 +1 C de\u011ferindeki y\u00fck\u00fc \u00e7ok uzaklardan (teorikte sonsuzdan) Q y\u00fck\u00fcn\u00fcn r2 kadar yak\u0131n\u0131na getirilmesi i\u00e7in yap\u0131lan i\u015ftir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle Q y\u00fck\u00fcn\u00fcn x noktas\u0131ndaki voltaj\u0131, x ile sonsuz aras\u0131ndaki potansiyel fark\u0131d\u0131r.<\/p>\n Hep potansiyelden bahsediyoruz. \u0130ster sonsuzdan getir ister ba\u015fka bir yerden getir, iki y\u00fck aras\u0131nda bir potansiyel fark oluyor ve sistemde birikmi\u015f bir potansiyel enerji oluyor. T\u0131pk\u0131 serbest bir yay\u0131 kurmak gibi. Yay\u0131 kurduk ama bir yerde bunu kullanmazsak bir anlam\u0131 olmaz. Y\u00fckleri birbirine yakla\u015ft\u0131rarak sistemde biriktirdi\u011fimiz potansiyel enerjiyi bir yerde kullanmak laz\u0131m. Basit \u015f\u00f6yle bir sistem hayal edelim.<\/p>\n \u0130ki y\u00fck aras\u0131nda bir iletken olsun. Bu durumda ne olacak? Y\u00fckler \u00fczerlerindeki y\u00fcklerden kurtularak y\u00fcks\u00fcz duruma ge\u00e7mek isteyecekler. \u0130ki y\u00fck aras\u0131nda bir denge olu\u015funcaya kadar elektron al\u0131\u015fveri\u015fi olacakt\u0131r. Bu elektron al\u0131\u015fveri\u015fi sistemde biriken potansiyel enerji bitene kadar devam edecektir. \u0130letkende olu\u015fan bu ak\u0131m\u0131 de\u011ferlendirip potansiyel enerjiyi ba\u015fka bir faydal\u0131 i\u015fe \u00e7evirmek m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r.<\/p>\n Ak\u0131m<\/strong><\/p>\n Neticede, elektronlar\u0131 bir noktadan di\u011fer bir noktaya hareket ettirip elektrik enerjisi elde ediyoruz. Ortaya \u00e7\u0131kan bu elektron ak\u0131\u015f\u0131 bildi\u011fimiz \u201cAk\u0131m\u201dd\u0131r. Ancak \u015fu fark vard\u0131r: Elektrik teorisinin yeni yeni ke\u015ffedildi\u011fi d\u00f6nemlerde elektronlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve hareketleri bilinmedi\u011finden ak\u0131m\u0131n y\u00f6n\u00fc yanl\u0131\u015f y\u00f6n referans al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonra elektronlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve hareketi bilinmeye ba\u015flasa bile bu y\u00f6n de\u011fi\u015ftirilmemi\u015ftir ve ak\u0131m y\u00f6n\u00fc olarak hep elektro ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n z\u0131t y\u00f6n\u00fc kabul edilegelmi\u015ftir.<\/p>\n Ak\u0131m(I) tan\u0131m olarak, t s\u00fcresince belli bir kesitten ge\u00e7en y\u00fck(q) miktar\u0131d\u0131r. Birimi Coulomb\/saniye<\/strong>\u2019dir. Ama bunun yerine Amper<\/strong> birimi kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n G\u00fc\u00e7<\/strong><\/p>\n G\u00fc\u00e7, yap\u0131lan i\u015f ya da harcanan enerjinin s\u00fcreye oran\u0131 idi. Bir anlamda enerji harcama h\u0131z\u0131d\u0131r demi\u015ftik. \u00a0Yukar\u0131da, \u0130\u015f(W) yada Enerji(E) i\u00e7in ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z form\u00fcl \u015f\u00f6yleydi.<\/p>\n G\u00fc\u00e7(P) ifadesine ula\u015fmak i\u00e7in, tan\u0131m gere\u011fi bu ifadeyi t de\u011ferine b\u00f6lmemiz gerekiyor.<\/p>\n Pay ve payday\u0131 q de\u011ferine b\u00f6lelim ve ifadeyi sadele\u015ftirelim.<\/p>\n <\/p>\n Sonu\u00e7ta o me\u015fhur ifadeye ula\u015f\u0131l\u0131r : P = I V<\/p>\n Eektrikte g\u00fc\u00e7, ak\u0131m ve gerilimin \u00e7arp\u0131m\u0131d\u0131r. Bir de birimler a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakal\u0131m:<\/p>\n Ak\u0131m\u0131n birimi Amperdir ama asl\u0131nda Coulomb\/saniyedir[C\/s]. Gerilimin birimi Volttur ama asl\u0131nda Joule\/Coulombdur [J\/C]. Form\u00fcl gere\u011fi bu 2 ifadeyi birbiriyle \u00e7arpal\u0131m.<\/p>\n G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi g\u00fcc\u00fcn birimi joule\/saniye [J\/s] olmaktad\u0131r. Bu b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011fe de zaten k\u0131saca Watt[W] denilmektedir.<\/p>\n <\/p>\n Sonu\u00e7ta, elektriksel g\u00fc\u00e7 dedi\u011fimiz b\u00fcy\u00fckl\u00fck fizikte kullanageldi\u011fimiz g\u00fc\u00e7ten farkl\u0131 bir b\u00fcy\u00fckl\u00fck de\u011fildir. Ayn\u0131 kavrama dayanmakta ve ayn\u0131 form\u00fcl\u00fc kullanmaktad\u0131r. Do\u011fan\u0131n bize bir arma\u011fan\u0131 olan elektromanyetik kuvvet sayesinde baz\u0131 y\u00fckl\u00fc par\u00e7ac\u0131klar aras\u0131nda olu\u015fan potansiyel enerji sayesinde akla hayale gelmeyen i\u015fler yap\u0131lmakta b\u00fcy\u00fck teknolojik at\u0131l\u0131mlar ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Kaynaklar:<\/p>\n https:\/\/www.khanacademy.org\/science\/electrical-engineering\/ee-electrostatics\/ee-fields-potential-voltage\/a\/ee-electric-potential-voltage<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Asl\u0131nda \u201cElektrik\u201d dedi\u011fimiz fenomen do\u011fan\u0131n temel kuvvetlerinden birisidir. Bir maddenin atom d\u00fczeyindeki y\u00fcklerinin birbirlerine uygulad\u0131klar\u0131 \u00e7ekme yada itme kuvvetidir. Do\u011fada daha do\u011frusu evrende, evreni evren yapan 4 tane temel kuvvet vard\u0131r. Bu kuvvetler s\u0131ras\u0131yla \u015funlard\u0131r. K\u00fctle \u00e7ekimi kuvveti G\u00fc\u00e7l\u00fc \u00e7ekirdek kuvveti Zay\u0131f \u00e7ekirdek kuvvet Elektromanyetik kuvvet Bu kuvvetlerden en tan\u0131d\u0131k olan k\u00fctle \u00e7ekimi kuvvetidir. Neticede… Gerilim Nedir? Ak\u0131m Nedir? G\u00fc\u00e7 Nedir?<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[279,255,280,281],"class_list":["post-3951","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-elektrik-tesisat","tag-akim","tag-gerilim","tag-guc","tag-voltaj"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3951","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3951"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3951\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3951"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3951"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/benga.pro\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3951"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"http:\/\/www.benga.pro\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Voltaj1-300x107.png\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.benga.pro\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Formul1.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.benga.pro\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Voltaj2-300x136.png\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.benga.pro\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Formul2-300x146.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.benga.pro\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Formul3.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.benga.pro\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Formul4.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.benga.pro\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Formul5.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.benga.pro\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Formul6.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.benga.pro\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Formul7.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.benga.pro\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Voltaj3-300x152.png\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.benga.pro\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Formul13.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.benga.pro\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Formul9.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.benga.pro\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Formul10.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.benga.pro\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Formul11-300x95.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.benga.pro\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Formul12.jpg\")
<\/p>\n